Κειμενικό είδος: Η Ομιλία

Ο Λόγος

ΙΙ. Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος

Απόσπασμα από την ομιλία του Μίκη Θεοδωράκη στην Ακαδημία Αθηνών το 2013.

Η ομιλία του Κων/νου Τσουκαλά στην Ακαδημία Αθηνών το 2025, ολόκληρη εδώ.

Ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα:

Ζούμε σε ένα κόσμο όπου η επιτυχία έχει γίνει το νέο θεϊκό μέτρο, κι όπου το άτομο καλείται να «πετάξει» μόνο του, να φτάσει όσο ψηλά θέλει, έστω και εις βάρος όλων των άλλων, ή να καεί στη σιωπή. Σε ένα κόσμο όπου όλα γύρω μας μοιάζουν να επαναλαμβάνουν ‘’Μπορείς τα πάντα.

Ήδη ως παιδιά διδασκόμαστε στερεότυπα. Πως «Το μόνο όριο είναι ο ίδιος μας ο εαυτός. Πρέπει να κάνουμε ο,τι είναι δυνατόν για να πετυχαίνουμε ο,τι επιθυμούμε δίχως να πτοούμαστε από την παρουσία των συνανθρώπων μας. Και αν τελικώς δεν τα καταφέρουμε, θα φταίμε μόνον εμείς οι ίδιοι.

Ετσι όμως, μαζί με τους «άλλους» αποδυναμώνεται και η συμβολική σημασία του οργανωμένου «Όλου», της συλλογικότητας, της κοινωνίας, της οργανωμένης δηλαδή πολιτικής εξουσίας. Δεν είναι τυχαίο πως στους καιρούς μας όλες σχεδόν οι θεσμολογημένες πολιτικές εξουσίες φαίνεται πλέον να αρκούνται σε ένα ρόλο «συντονιστικό» «διαχειριστικό», ή ακόμα και διακοσμητικό. Οι «κυβερνήσεις» μετονομάζονται σε «δια-κυβερνήσειςς». Από τη στιγμή που μπορούν να εγγυώνται την αναπαραγωγή του «όλου συστήματος», η βασική αποστολή τους θα έχει ολοκληρωθεί. Κατά τα αλλά, ο κόσμος πρέπει να αφήνεται να προχώρα μόνος του.

Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι όλο και περισσότερο γίνεται λόγος για το τέλος της ιστορίας, το τέλος της πολιτικής, το τέλος της ιδεολογίας, το τέλος της ουτοπίας, το τέλος των οργανωμένων ταξικών αντιθέσεων και συγκρούσεων.

Η πορεία του κόσμου φαίνεται πια να προκαθορίζεται από μια συστημική αυτάρκεια. Μιαν αυτάρκεια που, με τη σειρά της, ανοίγει το δρόμο προς μια διάχυτη πλέον πνευματική νωχέλεια.
Στον σημερινό «καλύτερο των δυνατών κόσμων» όπου θεωρείται δεδομένο ότι μπορούμε να επιθυμούμε και να επιδιώκουμε τα πάντα, δεν «χρειάζεται» πια να σκεφτόμαστε ως μέλη μιας συλλογικότητας, μιας ενιαίας «ανθρωπότητας».

Ακόμα μια φορά όμως η πανούργα ιστορία αποδείχθηκε πιο απρόβλεπτη από τους ερμηνευτές της, Τις τελευταίες δεκαετίες, σε όλες σχεδόν τις περιοχές του κόσμου, οι ρυθμοί της οικονομικής μεγέθυνσης, της «ανάπτυξης», άρα και της μετρήσιμης προόδου ανακόπτονται, ή και αντιστρέφονται.
Παντού, οι ανισότητες και οι αδικίες εκρήγνυνται.

Η εξαθλίωση απειλεί ολοένα και περισσότερους ανθρώπους σε όλα τα μήκη και πλάτη της γης. Οι βίαιες συγκρούσεις διαδέχονται η μια την άλλη και οι κάθε λογής βαρβαρότητες επανέρχονται δριμύτερες. Η ιδέα της προόδου κυριολεκτικά δεινοπαθεί.

✍️ Μικρή σημείωση
Τις επόμενες ημέρες θα ανεβάσω δωρεάν εκπαιδευτικό υλικό
για φιλολόγους Λυκείου.
Μείνετε συντονισμένοι.