Λεξιλόγιο(σχετικό με το σχόλιο και την είδηση)

Κεφ. Η είδηση

Νεοελληνική Γλώσσα Β’ Λυκείου

Ασκήσεις

1. Στις φράσεις της διπλανής στήλης να προσδιορίσετε τις σημασίες των λέξεων γεγονός και σχόλιο:

• Το γεγονός ότι εκείνοι που παρακολουθούν τις ειδήσεις στην τηλεόραση ή στο ραδιόφωνο είναι συνήθως και τακτικοί αναγνώστες των εφημερίδων ενισχύει την άποψη ότι τα μέσα μαζικής ενημέρωσης βρίσκονται μεταξύ τους σε σχέση μάλλον συμπληρωματική παρά ανταγωνιστική. Σημασία “γεγονός”: πραγματικό περιστατικό / δεδομένη κατάσταση (κάτι που ισχύει και χρησιμοποιείται ως επιχείρημα)
• Οι ταινίες των επικαίρων αποτελούν εντυπωσιακές μαρτυρίες για τον ιστορικό, γιατί παρουσιάζουν τα γεγονότα σε όλη τους τη δραματικότητα. Σημασία “γεγονότα”: ιστορικά συμβάντα / περιστατικά που συνέβησαν.
• Είναι γεγονός ότι στην εποχή μας οι άνθρωποι βομβαρδίζονται από έναν καταιγισμό πληροφοριών. Σημασία “γεγονός”: αναμφισβήτητη αλήθεια / βεβαιότητα.
• Η συνθήκη του Λονδίνου (3 Φεβρουαρίου 1830) ανακοινώθηκε από τους πρεσβευτές των Τριών Δυνάμεων στην Υψηλή Πύλη, που βρέθηκε προ τετελεσμένου γεγονότος και αναγκάστηκε να δεχτεί την ανεξαρτησία της Ελλάδας. Σημασία “γεγονός”: ήδη πραγματοποιημένη κατάσταση που δεν αλλάζει (= κάτι που έχει ήδη συμβεί και επιβάλλεται).
• Η παράσταση προκάλεσε ευμενή σχόλια. Σημασία “σχόλια”: κρίσεις / γνώμες / αξιολογήσεις.
• Πολύτιμα για τη φιλολογική μελέτη των Ομηρικών επών είναι τα πλούσια σχόλια που έγραψε ο αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης Ευστάθιος (12ος μ.Χ. αιώνας). Σημασία “σχόλια”: ερμηνευτικές παρατηρήσεις / επεξηγήσεις (φιλολογικά σχόλια).

2. Να συνδυάσετε τις λέξεις με τα κατάλληλα επίθετα και να σχηματίσετε φράσεις: σχόλια, κριτική, είδηση, γεγονός

Σχόλια: ευμενή/ θετικά/ αρνητικά/ επικριτικά

Κριτική: αυστηρή/ αντικειμενική/ δρυμεία

Είδηση: ψευδής/ έγκυρη/ σημαντική

Γεγονός: αναμφισβήτητο/ πραγματικό/ κοσμοϊστορικό/ τετελεσμένο

3. Να κατατάξετε κλιμακωτά από τα ασθενέστερα στα ισχυρότερα τα συνώνυμα της διπλανής στήλης:

εγκρίνω, προσυπογράφω, ενστερνίζομαι : εγκρίνω → προσυπογράφω → ενστερνίζομαι εγκρίνω: απλή αποδοχή προσυπογράφω: πιο έντονη συμφωνία ενστερνίζομαι: πλήρης ταύτιση (πιο ισχυρό) πολεμική, αποδοκιμασία, στιγματισμός: αποδοκιμασία → πολεμική → στιγματισμός αποδοκιμασία: απλή αρνητική κρίση πολεμική: έντονη επίθεση/αντίδραση στιγματισμός: πολύ ισχυρή καταδίκη (με κοινωνικό βάρος) έχω τη γνώμη, έχω την εντύπωση, έχω την πεποίθηση: έχω την εντύπωση → έχω τη γνώμη → έχω την πεποίθηση έχω την εντύπωση: αδύναμη βεβαιότητα έχω τη γνώμη: πιο σταθερή άποψη έχω την πεποίθηση: ισχυρή βεβαιότητα

4. Να προσθέσετε στις παραπάνω ομάδες λέξεων όσα περισσότερα συνώνυμα μπορείτε να βρείτε.

εγκρίνω → προσυπογράφω → ενστερνίζομαι: αποδέχομαι, συμφωνώ, επικροτώ, υποστηρίζω, υιοθετώ, ασπάζομαι, συναινώ

αποδοκιμασία → πολεμική → στιγματισμός: δυσαρέσκεια, αντίδραση, επίκριση, καταδίκη, μομφή, επίθεση, διαμαρτυρία

έχω την εντύπωση → έχω τη γνώμη → έχω την πεποίθηση: νομίζω, θεωρώ, πιστεύω, εκτιμώ, είμαι της άποψης, είμαι βέβαιος, είμαι πεπεισμένος

5. Να συνδυάσετε τα ουσιαστικά αλήθεια και γνώμη με όσα περισσότερα ρήματα μπορείτε και να σχηματίσετε φράσεις, π.χ. Παραποιώ την αλήθεια.

ΑΛΗΘΕΙΑ

λέω την αλήθεια, αποκαλύπτω, κρύβω, παραποιώ, διαστρεβλώνω, αποσιωπώ, αναζητώ, αποδεικνύω, υπερασπίζομαι τ αντικρίζω

ΓΝΩΜΗ

εκφράζω τη γνώμη μου, διατυπώνω τη γνώμη μου, υποστηρίζω τη γνώμη μου, αλλάζω γνώμη, επιβάλλω τη γνώμη μου, επιμένω στη γνώμη μου, σέβομαι τη γνώμη των άλλων, απορρίπτω μια γνώμη, υιοθετώ μια γνώμη, ανταλλάσσω γνώμες

6. Να αντιστοιχίσετε τις δυο στήλες:

προκατάληψη → αναιτιολόγητη κρίση

πρόληψη → παράλογος φόβος για το άγνωστο ή το μυστηριώδες

δεισιδαιμονία → γνώμη που δε βασίζεται στη λογική, αλλά καθιερώθηκε από την παράδοση

απόφθεγμα → σύντομη κρίση με αναμφισβήτητο κύρος που διατυπώνεται σαν γνωμικό

γνωμάτευση → έγκυρη γνώμη ειδικού

εικασία → σχηματισμός κρίσης με βάση κάποια δεδομένα

κριτική (επιστημονική, καλλιτεχνική) → εμπεριστατωμένη μελέτη, αιτιολογημένη και αναλυτική κρίση

δογματική γνώμη → γνώση αβασάνιστη που προέρχεται από κάποια επίδραση

πρόκριση → προκαταρκτική κρίση

7. Να επιλέξετε τις κατάλληλες λέξεις από τα παρακάτω λεξιλόγια και να συμπληρώσετε τα κενά των αντίστοιχων παραγράφων:

«Ο Τύπος δεν κυκλοφορεί πάντοτε υπό καθεστώς ελευθερίας. Κατά καιρούς και κατά χώρες επιβάλλονται φραγμοί μεγαλύτεροι ή μικρότεροι της ελευθεροτυπίας και η λογοκρισία είτε σε ειρήνη είτε σε πόλεμο δημιουργεί έναν ασφυκτικό κλοιό στην έκφρασή της ελεύθερης γνώμης. Έτσι συχνά ο Τύπος, ιδίως στα δικτατορικά καθεστώτα, ούτε το φρόνημα του λαού εκφράζει ούτε όλες τις ειδήσεις παρουσιάζει, ούτε τις εκθέτει, όπως πραγματικά έχουν. Και αν καμιά φορά ξεφύγει από τις κυβερνητικές εντολές υποβάλλεται σε σοβαρές κυρώσεις. Όταν μια χώρα βρίσκεται σε εμπόλεμη κατάσταση ο Τύπος υπάγεται σε κρατικό έλεγχο όχι μόνο ως προς το περιεχόμενο των ειδήσεων, αλλά και στο τι θα αναγραφεί και πώς θα παρουσιαστεί».

«Έτσι σήμερα οι εφημερίδες περιλαμβάνουν κύριο άρθρο, ειδήσεις για την εσωτερική και εξωτερική πολιτική, σχόλια πάνω στα γεγονότα της επικαιρότητας, την κίνηση του χρηματιστηρίου, οικονομικές σελίδες (στις σοβαρότερες εφημερίδες δημοσιεύονται επισκοπήσεις για τα οικονομικά προβλήματα από ειδικούς επιστήμονες) και άλλες που αναφέρονται στην καλλιτεχνική ζωή, τόσο με τη μορφή ειδήσεων, όσο και με την άσκηση κριτικής στα έργα που παίζονται στο θέατρο, στον κινηματογράφο και σε μικρότερη έκταση στα τηλεοπτικά προγράμματα».